Khởi điểm của việc học về mạng máy tính là hiểu về LAN (Local Area Network). Chúng ta vẫn thường được nghe và đọc nhiều tài liệu, đều dịch mạng LAN là mạng cục bộ. Tại sao nhỉ?

LAN, hiểu một cách đơn giản, nó sẽ giúp các máy tính vật lý trong cùng một khu vực địa lý gần nhau có thể chia sẻ với nhau các tài nguyên như máy in hoặc không gian đĩa cứng. Khu vực ở đây không có nghĩa là ta hình dung ra chỉ mỗi một cái phòng vỏn vẹn 15m dài và 5m rộng. Mặc dù đó cũng là một cách hiểu, nhưng LAN thực chất có thể áp dụng cho một phòng làm việc rộng hơn, cho một căn nhà nhiều tầng, cho một trường học chẳng hạn.

Và người có quyền quyết định cao nhất ở đây chính là Administrator. Cá nhân tôi, tôi thích dùng từ control hơn là decide.

Trong phần nói về LAN này, tôi chia chúng ra thành 2 mục nhỏ cần nói rõ. Ta bắt đầu nhé. hihi… hí hí hí…

Devices (Các thiết bị phần cứng)

1

Các thiết bị phần cứng để hình thành nên một mạng LAN bắt buộc phải có… máy vi tính đầu tiên. Dĩ nhiên rồi! Ngày xưa thì chúng ta hay gọi bằng thuật ngữ Workstation hoặc PC (Personal Computer). Nhưng từ ngày tôi tiếp xúc với máy tính tới giờ, thì chỉ còn sót lại cách gọi PC mà thôi.

Thế chỉ có 2 máy tính kết nối với nhau thì có gọi là mạng LAN được không? Dĩ nhiên là khả thi! Chỉ có điều hỏi tôi, máy nào sẽ là máy Admin thì tôi không biết. Đơn giản là vì điều này phụ thuộc vào người triển khai mạng đó. Hắn quyết định máy nào làm sao mà tôi biết?!

Tiếp theo là nói đến Hub. Cái này bây giờ ít người xài, nếu không muốn nói là hình như không còn ai muốn xài nó. Tại sao ư? Bởi vì nó là cánh chim đầu đàn, nên kiểu thiết kế chắn chắn sẽ không tối ưu. Hub có thể hình dung là một bà tám cực kỳ nhiều chuyện. Nếu có một ai đó trong xóm nhờ bả bắn tin cho người đầu xóm, thì thể nào bả cũng phải đi nói hết từng nhà từng nhà một rồi mới tới người cần nhận.

Hub là như thế đấy. Một gói tin được chuyển trong mạng, các máy khác đều có thể nhận được và giữ (bắt) lại để đọc được. Chính yếu tố này mà cái thời Yahoo Messenger còn thịnh hành, trai thanh gái lịch kéo nhau chat chit ngoài tiệm Net không cẩn thận thì có thể bị “bay acc” là vậy. Đặc biệt là thời đó chưa triển khai HTTPS thì kĩ thuật Man-in-the-middle là vũ khí thần thánh tối cao! Tiếc là thuở đó tôi mới chỉ năm đầu cấp 2, chẳng hiểu chút xíu tiếng Anh chứ ở đó mà tấn công với hack hiếc.

Dĩ nhiên, chính điều này cũng khiến cho mạng LAN trở nên “ồn ào” – hay nói kĩ thuật hơn là nghẽn mạng – một cách nhanh chóng.

Bây giờ nói tới bước tiến ngon hơn, là switch. Đây là thứ cực kỳ phổ biến và được sử dụng hàng ngày ở bất cứ nơi nào triển khai mạng. Chúng ta vẫn nghe nhiều người nói “con switch” thì chính là nó đấy. Switch sở dĩ tốt hơn vì nó có thể lọc được lưu lượng mạng, đồng nghĩa việc nếu hai máy cần “nói chuyện” với nhau thì nội dung cuộc thoại đó chỉ có 2 bên biết mà thôi.

Có một lưu ý cần phải nhớ! Cả Hub và Switch chỉ dùng được đúng trong môi trường mạng LAN đơn mà thôi.

Cái cuối cùng tôi muốn nói đến trong nhóm Devices này là Router. Router thật vĩ đại vì nó đứng ở giữa các mạng LAN. Công dụng mà người ta thường hay nhắc tới nó là giúp kết nối tới các mạng khác và giúp LAN truy cập ra ngoài Internet. Phải vươn ra biển lớn mà lĩnh hội kiến thức mới chứ. Router thú vị ở chỗ, dù là kết nối nhiều LAN và giúp chúng ra Internet, nhưng nếu có gói tin nào đó được truyền đi và truyền về, thì nó sẽ đọc dữ liệu ở phần head để nhận dạng địa chỉ và truyền về đúng nơi cần đến, chứ không đẩy nhầm sang mạng khác.

Chính vì yếu tố này mà nó được người ta dịch sang tiếng Việt với cái tên là bộ định tuyến.

Topologies (các mô hình mạng)

Từ này tôi chưa tìm ra có ai định nghĩa nó hoàn toàn chuẩn (hay do tôi chưa đọc đủ và đọc nhiều chăng). hihi.. hí hí…

Hiểu đơn giản hơn xíu thì topology là một kiểu khác của cách nói cái cách mà chúng ta kết nối nó với nhau (the way we connect it). Nói nôm na hơn nữa là cách chúng ta thiết kế mô hình mạng.

Kiểu topology mà bạn quyết định dùng cho mạng LAN của mình, trong tương lai lâu dài sẽ ảnh hưởng đến cả mặt tích cực và tiêu cực mà nó tạo ra.

Hiện tại có 5 kiểu topology bạn cần nắm. Nhớ nhé, 5 kiểu topology.

Kể tên thử xem? Bus, Ring, Star, Extended Star và Hierarchic.

2.jpg

Với kiểu Bus, tất cả các máy tính kết nối tạo nên LAN sẽ chỉ sử dụng duy nhất một cọng dây cáp mạng. Và do vậy, máy tính này có thể giao tiếp một các trực tiếp với các máy còn lại rất dễ dàng. Nhưng cái dở là nếu có một cô nào đó mang giày cao gót mà sơ ý dẫm trúng sợi dây, và chẳng may gót nhọn xắn đứt sợi cáp thì tất cả sẽ kết thúc.

Cấu hình kiểu Ring, mỗi máy sẽ kết nối với máy kế mình, và máy cuối sẽ kết nối lại với máy đầu tiên của chuỗi. Thế mới là vòng chứ. Và thú vị hơn, nếu áp dụng mô hình này, thì máy tính của anh A sẽ có thể giao tiếp trực tiếp với máy của cô B và cô C nằm hai bên trái và phải của anh ấy. ahihi

Nhưng kiểu Ring này ngày nay rất ít được sử dụng.

Với Star, không máy nào kết nối trực tiếp với nhau cả. Thay vì vậy, chúng được kết nối thông qua một Hub hoặc Switch. Và thiết bị này sẽ đảm nhận trách nhiệm chuyển giao thông tin giữa các máy chứ không để chúng tự do đi trực tiếp nữa.

Còn nếu ta kết nối hàng loạt Hub hoặc Switch lại với nhau, thì bạn sẽ có được mô hình Extended Star. Lưu ý là tôi nói Hub hoặc Switch nhen, bạn trộn 2 cái đó trong cùng một LAN thì tôi quả thật cũng không hình dung ra nó sẽ như thế nào cả. hihi

Với kiểu Star hay Extended Star, tất cả các điểm mạng (central points) trong đây đều trở thành peers. Peers tôi không thích dịch, vì để như vậy sẽ hay hơn là cố gắn cho nó một cái từ tiếng Việt nào đó. Nếu bạn có chơi torrent thì nghe peer bạn sẽ hiểu là gì ngay. Còn nếu không, thì ta hiểu đơn giản, peer có nghĩa là ngang hàng nhau, không ai hơn ai về thứ bậc.

Đây cũng chính là mô hình mạng LAN phổ biến hiện nay. Nhớ nhé!

Tuy nhiên, nếu kết nối 2 topology kiểu Star hoặc Extended Star lại với nhau sử dụng cùng một điểm trung tâm để điều khiển hoặc giới hạn lưu lượng giữa hai mạng, thì bạn sẽ có Hierarchic.

Với mô hình này, nơi nó được triển khai thường sẽ là các tập đoàn lớn.

VÕ TÌNH THƯƠNG

votinhthuong9@gmail.com

Advertisements